Mỗi mùa tuyển sinh lớp 10, ở nước ta, một hiện tượng sẽ xuất hiện và lặp đi lặp lại giống nhiều năm trước…
Sau khi điểm chuẩn vừa được công bố, mạng xã hội tràn ngập những lời than thở; điện thoại hiệu trưởng các trường liên tục reo; những lá đơn xin chuyển nguyện vọng viết vội và đi theo bước chân phụ huynh vào trường. Những bậc cha mẹ thức trắng đêm vì con không đậu ngôi trường mình mong muốn.
Người ta đổ lỗi cho chỉ tiêu; cách ra đề; việc phân tuyến hay cơ chế tuyển sinh…
Tất cả đều có phần đúng.
Nhưng có một nguyên nhân ít được nhắc tới hơn: rất nhiều người đã hiểu sai hai chữ nguyện vọng.
Nguyện vọng không phải là quyền được học ở nơi mình thích.
Nguyên vọng là sự lựa chọn mà mỗi người phải tự chịu trách nhiệm cho lựa chọn đó.
Đáng tiếc, nhiều năm qua, khái niệm ấy dường như đã bị biến thành một thứ quyền được mơ ước.
Đã là quyền thì phải được đáp ứng.
Đã thích thì phải vào.
Đã đăng ký thì phải có chỗ.
Trong khi bản chất của tuyển sinh lại hoàn toàn khác.
Đó là một cuộc cạnh tranh.
Muốn vào một ngôi trường, không phải vì mình thích, mà vì mình đủ điểm, đủ năng lực để vượt qua những người khác.
Ước mơ vốn không có gì sai.
Sai là khi ước mơ tách khỏi thực lực.
Và nguy hiểm hơn, khi nó được nuôi dưỡng bởi một tâm lí rất phổ biến trong xã hội: chỉ những trường nổi tiếng mới đáng học.
Từ suy nghĩ ấy, nhiều gia đình mặc nhiên xem các trường tốp đầu là đích đến duy nhất. Những ngôi trường còn lại chỉ là lựa chọn bất đắc dĩ.
Cho đến khi rớt.
Lúc ấy, chính những ngôi trường từng bị xem nhẹ lại trở thành nơi họ vội vã gõ cửa.
Không ít học sinh bước vào năm học mới với tâm thế của một người “rớt xuống” chứ không phải một người “được học”. Cảm giác ấy theo các em suốt nhiều năm sau.
Năm học này, đó không còn là thất bại của một kỳ thi.
Đó là thất bại của một cách nhìn.
Một nền giáo dục lành mạnh không thể chỉ có vài ngôi trường được xem là thành công, còn tất cả những trường khác chỉ là phương án dự phòng.
Và một xã hội trưởng thành cũng không thể dạy trẻ em rằng giá trị của mình được quyết định bởi tên ngôi trường trên chiếc áo đồng phục.
Điều cần thay đổi không phải là quyền được mơ ước.
Con người luôn cần những ước mơ lớn.
Nhưng trước khi dạy trẻ mơ cao, có lẽ chúng ta cần dạy các em biết lượng sức mình, biết tôn trọng mọi con đường học tập và hiểu rằng nguyện vọng không phải là điều mình muốn, mà là sự lựa chọn mình đủ khả năng theo đuổi.
Bởi ước mơ giúp con người tiến lên.
Còn ảo tưởng chỉ khiến người ta ngã đau hơn khi trở về với thực tế.
Để lại một bình luận